Üst GİS Kanaması
Kritik uyarı: Varis kanaması şüphesi (siroz, splenomegali) → Terlipressin + Seftriakson hemen başla. Hemodinamik instabilite → Önce resüsite et, endoskopi bekletme. PPI infüzyonu endoskopiyi bekleme.
Genel Bilgi
Hematemez (taze kan/kahve telvesi), melena. Glasgow-Blatchford ≥6 → Yüksek risk, acil endoskopi (≤12 saat). Varis kanaması: Sirotik hasta + portal HT bulguları.
Klinik Kriterler
- GBS 0-1: Düşük risk → Ayaktan endoskopi
- GBS ≥2: Yatış + endoskopi
- GBS ≥6: Yüksek risk → Acil endoskopi ≤12 saat
Fizik Muayene
Kardiyovasküler
- Hemodinamik durum: taşikardi, hipotansiyon, ortostatik değişim
- Periferik perfüzyon: soğuk ekstremite, kapiller dolum
Abdomen
- Rektal muayene: melena, taze kan
- Hepatosplenomegali, asit (portal HT/siroz ipuçları)
- Epigastrik hassasiyet (peptik ülser)
Genel
- Solukluk, terleme (akut kan kaybı)
- Kronik KC hastalığı stigmataları: spider anjiom, palmar eritem, jinekomasti
Hemodinamik değerlendirme öncelikli. Rektal muayene (melena?) yapılmalı. Sirotik hastalarda varis kanaması ipuçlarını ara.
Tetkikler
Kan
- Hemogram, kan grubu + cross-match
- INR/PTZ, BUN/kreatinin, laktat
Skorlamalar
| Skor | Açıklama | Kesim değeri |
|---|---|---|
| Glasgow-Blatchford Skoru (GBS) | ÜGİS kanamada müdahale ihtiyacı ve risk sınıflaması. BUN, Hb, SBP, nabız, melena, senkop, KC/KY hastalığı. https://www.mdcalc.com | 0-1 → Düşük risk, ayaktan endoskopi. ≥6 → Yüksek risk, acil endoskopi ≤12 saat |
Tedavi
Genel önlemler
- 2 geniş lümen IV yol (16-18 G)
- Hb <7 → ES transfüzyonu | Masif: ES:TDP:TS = 1:1:1
- Antikoagülan kullanımı → Reversal değerlendir
İlaçlar
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| ESOMEPRAZOL (Nexium / Pantoprazol Pantpas) | 80 mg IV bolus → 8 mg/saat infüzyon | IV | Endikasyon: Tüm ÜGİS kanamalarında — Endoskopi öncesi başla |
| ERİTROMİSİN | 250 mg IV, 30 dk infüzyon | IV | Endikasyon: Endoskopi öncesi 30-90 dk → Görüş kalitesi artırır |
| TERLİPRESSİN (Glypressin) | 2 mg IV bolus → 1 mg IV her 4-6 saatte | IV | Endikasyon: Varis kanaması — Splanknik vazokonstriktör Not: Varis kanamasında vazoaktif ajanlardan BİRİNİ seç |
| OKTREOTİD (Sandostatin) | 50 µg IV bolus → 50 µg/saat infüzyon | IV | Endikasyon: Terlipressin yoksa varis kanamasında alternatif Not: Varis kanamasında vazoaktif ajanlardan BİRİNİ seç |
| SEFTRİAKSON (Rocephin) | 1 g IV/gün | IV | Endikasyon: Profilaktik — Tüm sirotik GİS kanamalarında Koşul: Sirotik hastada GİS kanaması — enfeksiyon profilaksisi |
Yatış Endikasyonları
- Tüm aktif ÜGİS kanaması → Yatış
- GBS ≥6 veya hemodinamik instabilite → YBÜ
Taburculuk Kriterleri
- GBS 0-1, hemodinamik stabil → Ayaktan endoskopi (istisnai)
Konsültasyon
Gastroenteroloji (acil endoskopi), Genel Cerrahi (endoskopik kontrol başarısızsa)