Alt GİS Kanaması
Kritik uyarı: Masif hematokezya + hemodinamik instabilite → Üst GİS kaynağını ekarte et. >50 yaş + ilk kez kanama → Malignite taraması için kolonoskopi planla.
Genel Bilgi
Hematokezya (parlak kırmızı kan). Sık nedenler: Divertiküloz, hemoroid, anjiodisplazi, kolorektal kanser. Oakland skoru ≤8 → Düşük risk.
Klinik Kriterler
- Hematokezya: Parlak kırmızı kan (rektumdan)
- Masif hematokezya + hemodinamik instabilite → Üst GİS kaynağını ekarte et (NG aspirat veya acil ÖGD)
- Oakland skoru ≤8 → Düşük risk, ayaktan takip düşünülebilir
- >50 yaş + ilk kez kanama → Malignite taraması için kolonoskopi planla
Fizik Muayene
Abdomen
- Karın muayenesi: hassasiyet, kitle, distansiyon
- Rektal muayene: taze kan, pıhtı, kitle, hemoroid, melena (üst GİS?)
Genel
- Hemodinamik değerlendirme: taşikardi, hipotansiyon, ortostatik değişim
- Solukluk, periferik perfüzyon (kronik vs akut kan kaybı)
Rektal muayene tüm alt GİS kanamalarda zorunludur — hemoroid, kitle, melena ayrımı yapılır.
Tetkikler
Kan
- Hemogram, koagülasyon, kan grubu + cross-match, laktat
Görüntüleme
- BT anjiyografi (aktif kanama + instabilite)
- Rektal muayene
Skorlamalar
| Skor | Açıklama | Kesim değeri |
|---|---|---|
| Oakland Skoru | Alt GİS kanamada güvenli taburculuk değerlendirmesi. Yaş, cinsiyet, Hb, SBP, nabız, önceki kanama, rektal muayene. https://www.mdcalc.com | ≤8 → Düşük risk, ayaktan takip düşünülebilir. >8 → Yatış |
Tedavi
Genel önlemler
- 2 geniş lümen IV yol (16-18G) — kristaloid resüsitasyon
- Hb <7 → ES transfüzyonu | Masif kanamada ES:TDP:TS = 1:1:1
- Masif kanamada ÜGİS ile aynı protokol uygula
- Hemodinamik stabil + kanama durmuş → Kolonoskopi 24-48 saat içinde
- Antikoagülan kullanımı → Reversal değerlendir (K vit / Andexanet / PCC)
İlaçlar
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| TRANEKSAMİK ASİT (Transamin / Traneks) | 1 g IV (10 dk içinde) → gerekirse 3 saatte tekrar (maks 3 g/gün) | IV yavaş infüzyon | Endikasyon: Fibrinolizi inhibe ederek hemostazı destekler — aktif kanamanın yavaşlamasını sağlar. Semptom başlangıcından itibaren 3 saat içinde ver. |
| ESOMEPRAZOL (Nexium / Pantoprazol (Pantpas)) | 80 mg IV bolus → 8 mg/saat infüzyon | IV | Endikasyon: Üst GİS kaynağı tam dışlanana kadar empirik PPI koruması — kanama kaynağı belirsizse veya endoskopi yapılmamışsa başla. |
| OKTREOTİD (Sandostatin) | 50 mcg IV bolus → 50 mcg/saat infüzyon (24-48 saat) | IV | Endikasyon: Splanknik kan akımını azaltır — vasküler kökenli kanamalarda etkili Koşul: Anjiyodisplazi, divertiküler kanama veya vasküler köken şüphelendiğinde |
| METİLPREDNİZOLON (Prednol) | 1 mg/kg IV (maks 60 mg) — günde 1-2 kez | IV | Endikasyon: Antiinflamatuar — mukozal inflamasyonu baskılar, İBH alevlenmesinde kanamanın kontrolüne yardımcı Koşul: İnflamatuar bağırsak hastalığı (Crohn / Ülseratif Kolit) alevlenmesi |
| K VİTAMİNİ (FİTOMENADİON) (Konakion) | 10 mg IV yavaş (10 dk içinde) | IV | Endikasyon: K vitamini antagonisti etkisini geri döndürür — koagülopatiyi düzeltir Koşul: Warfarin / K vitamini antagonisti kullanımı varsa ve INR >1,5 |
Yatış Endikasyonları
- Aktif kanama, Hb düşüşü, hemodinamik instabilite
- Antikoagülan kullanımı
Taburculuk Kriterleri
- Kanama durmuş, Hb stabil, genç, Oakland ≤8 → Ayaktan kolonoskopi planla
Konsültasyon
Gastroenteroloji, Genel Cerrahi (masif kanama), Girişimsel Radyoloji (embolizasyon)