Apandisit / Akut Batın
Kritik uyarı: Defans + rijidite → Cerrahi acil, BT bekleme! Serbest hava (direkt batın/BT) → Perforasyon → Acil cerrahi. Ağrı kesici vermekten kaçınma YANLIŞ — analjezi cerrahi değerlendirmeyi bozmaz.
Genel Bilgi
Periumbilikal ağrı → Sağ alt kadrana migrasyon (Apandisit). Alvarado ≥7 → Yüksek olasılık. Doğurganlık çağı kadın → β-hCG mutlaka (ektopik dışla).
Klinik Kriterler
- Apandisit: Periumbilikal → Sağ alt kadran migrasyon, ateş, lökositoz
- Alvarado skoru ≥7 → Yüksek olasılık
- Serbest hava → Perforasyon → Acil cerrahi
Fizik Muayene
Abdomen
- McBurney noktası hassasiyeti (apandisit)
- Defans, rijidite (peritonit — yaygınsa perforasyon düşün)
- Rovsing, Psoas, Obturator belirtileri (apandisit yardımcı testleri)
- Bağırsak sesleri: azalmış/kayıp (ileus/peritonit)
Genel
- Ateş (düşük derece → apandisit, yüksek → perforasyon/apse)
- Doğurganlık çağı kadın → β-hCG mutlaka (ektopik dışla)
Ağrı kesiciyi vermekten kaçınma YANLIŞ — analjezi cerrahi değerlendirmeyi bozmaz (kanıtlanmış). Defans + rijidite → cerrahi acil.
Tetkikler
Kan
- Hemogram, CRP, BUN/kreatinin, lipaz
- β-hCG (kadın)
- İdrar analizi, laktat
Görüntüleme
- BT batın (kontrastlı) → Altın standart
- USG → Kolesistit, apandisit (hamile/çocuk), serbest sıvı
- Ayakta direkt batın → Serbest hava?
Skorlamalar
| Skor | Açıklama | Kesim değeri |
|---|---|---|
| Alvarado Skoru | Apandisit klinik olasılık skoru. Ağrı migrasyonu, iştahsızlık, bulantı, sağ alt kadran hassasiyeti, rebound, ateş, lökositoz, sola kayma. https://www.mdcalc.com | ≤4 → Düşük olasılık. 5-6 → Orta (BT ile değerlendir). ≥7 → Yüksek olasılık (cerrahi düşün) |
Tedavi
Genel önlemler
- NPO (cerrahi olasılığı varsa)
- IV sıvı — dehidrasyon düzelt
İlaçlar
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| PARASetamol (Perfalgan) | 1 g IV | IV | Endikasyon: İlk basamak analjezi — Hemen ver |
| MORFİN | 0,1 mg/kg IV (titre) | IV | Endikasyon: Şiddetli ağrı — Cerrahi değerlendirmeyi BOZMAZ Koşul: Şiddetli ağrıda |
| ONDANSETROl (Zofran) | 4-8 mg IV | IV | Endikasyon: Antiemetik |
| SEFTRİAKSON + METRONİDAZOL | 2 g IV + 500 mg IV | IV | Endikasyon: Apandisit — Perfore/komplike şüphesi Not: Komplikasyon derecesine göre antibiyotik rejimini seç |
| PİPERASİLİN-TAZOBAKTAM (Tazocin 4,5 g) | 4,5 g IV her 6 saatte | IV | Endikasyon: Perforasyon / Peritonit Not: Komplikasyon derecesine göre antibiyotik rejimini seç |
Yatış Endikasyonları
- Peritonit bulguları, perforasyon
- Komplike apandisit, oral alamaz
- Yaşlı + belirsiz tablo
Konsültasyon
Genel Cerrahi (tüm akut batın şüphesi), Kadın Doğum (jinekolojik ayırıcı tanı)
Kaynaklar
- 2020 Update of the WSES Jerusalem Guidelines for Diagnosis and Treatment of Acute Appendicitis (WSES Appendicitis 2020)