Tiroid Fırtınası (Tirotoksik Kriz)
Kritik uyarı: Mortalite %10-30. Propiltiourasil (PTU) önce → sonra iyot (en az 1 SAAT ARA VER). Aspirin VERİLMEZ — tiroid hormonunu serbest bırakır, parasetamol kullan.
Genel Bilgi
Burch-Wartofsky ≥45 puan → Tiroid fırtınası. 25-44 → Yaklaşan fırtına. Tetikleyici: Enfeksiyon, cerrahi, iyot yüklemesi, ilaç bırakma.
Klinik Kriterler
- Burch-Wartofsky ≥45 → Tiroid fırtınası (tedavi başla)
- Ateş (özellikle >39°C), taşikardi, kalp yetmezliği, AF, SSS disfonksiyonu
Fizik Muayene
Genel
- Yüksek ateş (>39°C — enfeksiyon yoksa bile)
- Terleme, dehidratasyon, ajitasyon
Kardiyovasküler
- Taşikardi (sıklıkla >140/dk), AF, kalp yetmezliği bulguları
- Widened pulse pressure (geniş nabız basıncı)
Tiroid / SSS
- Guatr, tiroid hassasiyeti (nadiren)
- Tremor, psikomotor ajitasyon, psikoz, koma (geç dönem)
Tiroid fırtınası klinik tanıdır — lab sonuçlarını bekleme. Burch-Wartofsky ≥45 ise tedaviye başla.
Tetkikler
Kan
- TSH (undetectable)
- Serbest T4 ↑↑, Serbest T3 ↑
- CBC, elektrolitler, LFT, glukoz
- Kültürler (tetikleyici ara)
Skorlamalar
| Skor | Açıklama | Kesim değeri |
|---|---|---|
| Burch-Wartofsky Skoru | Tiroid fırtınası klinik olasılığını değerlendiren skor. Ateş, SSS, GİS-hepatik, kardiyovasküler, KKY, AF bileşenleri. https://www.mdcalc.com | ≥45 → Tiroid fırtınası (tedaviye başla). 25-44 → Yaklaşan fırtına. <25 → Düşük olasılık |
Tedavi
Genel önlemler
- SIRA ÖNEMLİ: PTU → (1 saat bekle) → İyot → Propranolol + Hidrokortizon
İlaçlar
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| PROPİLTİOURASİL (PTU) (Propycil) | Yükleme: 600-1000 mg → 200-250 mg PO her 4-6 saatte | PO/NG | Süre: T4→T3 dönüşümünü de baskılar Endikasyon: ADIM 1 — İyot'tan EN AZ 1 SAAT ÖNCE ver |
| LUGOL SOLÜSYONU | 5-10 damla PO her 6-8 saatte | PO | Endikasyon: ADIM 2 — PTU başlangıcından EN AZ 1 SAAT SONRA |
| PROPRANOLOL (Dideral) | 1-2 mg IV her 10-15 dk, max 6-10 mg → sonra 40-80 mg PO her 6 saat | IV yavaş (<1 mg/dk) | Endikasyon: ADIM 3 — Sempatik hiperaktivite Uyarı: Astım/KOAH'ta Esmolol tercih et |
| HİDROKORTİZON (SoluCortef) | 300 mg IV yükleme → 100 mg IV her 8 saatte | IV | Endikasyon: ADIM 4 — Adrenal rezerv + T4→T3 dönüşümü baskılama |
| PARASetamol (Parol 1g amp) | 1 g IV her 6-8 saatte | IV | Endikasyon: Ateş kontrolü — Aspirin YASAK |
Yatış Endikasyonları
- Tüm tiroid fırtınası → YBÜ
- Yaklaşan fırtına → Monitörizasyon
Konsültasyon
Endokrinoloji (acilen), YBÜ (hemodinamik instabilite), Kardiyoloji (aritmi)