Hiperkalemi (Acil Yaklaşım)
Kritik uyarı: EKG değişikliği olan hiperkalemide Kalsiyum glukonat ÖNCE ver (kardiyak membranı stabilize eder). EKG: Peaked T → PR uzaması → QRS genişlemesi → VF.
Genel Bilgi
K ≥6.5 veya EKG değişikliği → Acil tedavi. 3 adım: (1) Kardiyak stabilizasyon, (2) K hücre içine çekme, (3) K vücuttan uzaklaştıma.
Klinik Kriterler
- Hafif: K 5.5-5.9 (genellikle asemptomatik)
- Orta: K 6.0-6.4 (peaked T dalgaları)
- Ağır: K ≥6.5 (PR uzaması, QRS genişlemesi)
- Hayati tehdit: K ≥7.0 veya EKG değişikliği → Acil tedavi
Fizik Muayene
Kardiyovasküler
- EKG: peaked T → PR uzaması → QRS genişlemesi → sinusoidal dalga → VF/asistol
- Bradikardi (ileri hiperkalemide)
Nöromüsküler
- Kas güçsüzlüğü (alt ekstremitelerden başlar, çıkıcı)
- Paresteziler, DTR azalması
Genel
- Altta yatan neden ipuçları: oligüri/anüri (böbrek yetmezliği), ezilme yaralanması (rabdomiyoliz)
Hiperkalemi sıklıkla asemptomatiktir — EKG değişiklikleri hayat kurtarıcı uyarıdır. EKG bulgusu varsa tedavi acildir.
Tetkikler
Kan
- K⁺ (venöz kan gazı ile doğrula)
- BUN/Kreatinin, Na, HCO₃
- CPK (rabdomiyoliz)
Diğer
- EKG — Sürekli monitör
Tedavi
Genel önlemler
- EKG sürekli monitörizasyon
- İnsülin + dekstroz sonrası 60-90 dk KŞ kontrolü
İlaçlar
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| KALSİYUM GLUKONAT %10 (Calcium-Sandoz) | 10 mL IV (1 g) → 2-3 dk | IV yavaş | Endikasyon: ADIM 1 — EKG değişikliği varsa hemen. 30-60 dk sürer. Uyarı: Digoksin kullananında yavaş ver (10-20 dk) — stone heart riski |
| REGULAR İNSÜLİN + %50 Dekstroz (Humulin R + Dekstroz) | 10 Ü IV bolus + 50 mL %50 Dex | IV push | Süre: 0.5-1.5 mEq/L düşüş Endikasyon: ADIM 2 — K hücre içine çekme (15-30 dk etki) |
| SALBUTAMOl (yüksek doz) (Ventolin amp) | 10-20 mg nebülizasyon | Nebülizasyon | Endikasyon: ADIM 2 (ek) — K hücre içine çekme |
| FUROSEMİD (Lasix) | 40-80 mg IV | IV | Endikasyon: ADIM 3 — Renal fonksiyon varsa kalıcı K uzaklaştırma Koşul: Renal fonksiyon varsa — kalıcı K uzaklaştırma |
Diyalize Bağımlı Hasta
Farmakolojik tedavi geçici köprüdür → Acil hemodiyaliz. Refrakter K ≥6.5 + renal yetmezlik → Nefroloji acil.
Yatış Endikasyonları
- K ≥6.5 veya EKG değişikliği → YBÜ/Monitörize yatak
- K 6.0-6.4, EKG normal → Dahiliye
Taburculuk Kriterleri
- K <6.0, EKG normal
- Tetikleyici ilaç kesildi
- 24 saat içinde kontrol lab ayarlandı
Konsültasyon
Nefroloji (böbrek yetmezliği, diyaliz), Endokrinoloji (adrenal yetmezlik)
Kaynaklar
- Clinical Practice Guideline: Treatment of Acute Hyperkalemia in Adults (AHA 2017 Hyperkalemia)