Akut Skrotal Acil / Testis Torsiyonu
Genel Bilgi
Spermatik kordun kendi etrafında dönmesi → testis iskemisi. Altın saat: Semptom başlangıcından itibaren <6 saatte cerrahi detorsiyon yapılırsa testis kurtarılma oranı %90-100, >12 saatte %20'ye düşer. Genç erkeklerde akut skrotum = torsiyonu dışlayana kadar torsiyon.
Klinik Kriterler
- Ani başlangıçlı, şiddetli, tek taraflı skrotal ağrı
- Genellikle 12-18 yaş arası (ikinci pik: neonatal dönem)
- Bulantı/kusma sık eşlik eder (%>50)
- Prehn belirtisi negatif: Testisin kaldırılması ağrıyı azaltmaz (epididimitte azaltır — güvenilir değil)
- Kremaster refleksi kaybı — torsiyonun en duyarlı bulgusu (%99)
- Bell clapper deformitesi → Kontralateral testis de risk altında
Fizik Muayene
Skrotal Muayene
- Yüksek yerleşimli, horizontal yatan testis (bell clapper)
- Şişlik, eritem, hassasiyet
- Kremaster refleksi kaybı (en duyarlı bulgu)
- Prehn belirtisi negatif (kaldırma ile ağrı azalmaz — güvenilirliği düşük)
Genel
- Bulantı/kusma (otonom yanıt)
- Ateş genellikle YOK (epididimitte var)
Akut skrotum = Torsiyon dışlanana kadar torsiyon. Kremaster refleksi kaybı en güvenilir bulgudur. USG NORMAL OLSA BİLE klinik şüphe yüksekse cerrahi eksplorasyon geciktirilmemeli.
Tetkikler
Kan
- Tam kan sayımı (enfeksiyon ayrımı)
- CRP (C-Reaktif Protein) — epididimit ayrımı, ancak geciktirmemeli
Görüntüleme
- Skrotal Doppler USG (Ultrasonografi) — Kan akımı azalmış/yok → Torsiyon (duyarlılık %95+). ANCAK: USG cerrahi kararını GECİKTİRMEMELİ. Klinik şüphe yüksekse USG beklemeden üroloji çağır.
Tedavi
Genel önlemler
- Üroloji ACIL çağır — Ameliyathane hazırlığı
- IV damar yolu + analjezi
- Hasta aç bırakılsın (cerrahi hazırlık)
- Ağrı yönetimi: NSAİİ veya opioid
Hedef
- 6 saat içinde cerrahi detorsiyon (altın saat)
- USG cerrahi kararı geciktirmemeli — klinik karar öncelikli
- Manuel detorsiyon denenerek zaman kazanılabilir
Ağrı Kontrolü
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| DİKLOFENAK (Voltaren 75 mg/3 mL amp) | 75 mg IM | IM | Endikasyon: Acil analjezi |
| TRAMADOL (Contramal 100 mg/2 mL amp) | 50-100 mg IV yavaş | IV | Endikasyon: Şiddetli ağrıda ek analjezi Koşul: NSAİİ (Nonsteroidal Antiinflamatuvar İlaç) yetersizse |
Manuel Detorsiyon (Acilde Zaman Kazanma)
Spermatik kord genellikle medialden laterale döner → Detorsiyon: Kitap açar gibi dışa doğru çevir (sağ testis saat yönünün tersine, sol testis saat yönüne). Ağrının azalması ve testisin pozisyonunun düzelmesi başarı göstergesi. Başarılı olsa bile cerrahi eksplorasyon + bilateral orkidopeksi ZORUNLUDUR.
Cerrahi Eksplorasyon
Acil skrotal eksplorasyon → Detorsiyon + testis viabilitesi değerlendirmesi. Canlıysa: Bilateral orkidopeksi (kontralateral testis de fikse edilir — Bell clapper). Nekrozsa: Orşiektomi + kontralateral orkidopeksi.
Appendiks Testis Torsiyonu
Testisin üst polünde blue dot sign — palpasyonla lokalize hassasiyet, testisin kendisi normal pozisyonda. Genellikle konservatif (NSAİİ + buz). Ayrım yapılamıyorsa cerrahi eksplorasyon.
Epididimit Ayrımı
Epididimit genellikle yavaş başlar, ateş/piyüri eşlik eder, Prehn (+). Ancak klinik ayrım güvenilir değildir — şüphe varsa USG ve/veya cerrahi eksplorasyon.
Yatış Endikasyonları
- Tüm testis torsiyonu vakaları → Acil cerrahi
- Klinik şüphe yüksek + USG yapılamıyor → Acil eksplorasyon
- Appendiks testis torsiyonu — gözlem (ayaktan takip mümkün)
Taburculuk Kriterleri
- Cerrahi eksplorasyon + orkidopeksi yapıldı
- Ağrı kontrol altında
- Oral alım tolere ediliyor
- Üroloji kontrol randevusu
Konsültasyon
Üroloji (ACIL — tüm torsiyon şüpheli vakalar), Pediatri/Pediatrik Cerrahi (çocuklarda)
Kaynaklar
- EAU Guidelines on Paediatric Urology 2024 — Acute Scrotum (EAU Pediatrik Üroloji 2024)
- AUA Medical Student Curriculum: Urologic Emergencies (AUA Ürolojik Aciller)