Priapizm

Genel Bilgi

Cinsel uyarı olmaksızın ≥4 saat süren ağrılı ereksiyon. İskemik (düşük akımlı, %95) tip ürolojik acildir — 4-6 saatte irreversibl erektil hasar başlar. Non-iskemik (yüksek akımlı, travma sonrası) acil değildir. Temel tedavi: Korporal aspirasyon + fenilefrin enjeksiyonu.

Klinik Kriterler

  • İskemik (düşük akımlı, venooklüzif): Ağrılı, rijit korpus kavernozum, glans ve korpus spongiosum yumuşak
  • Non-iskemik (yüksek akımlı, arteriyel): Ağrısız veya hafif ağrılı, tam rijit değil — genellikle perineal travma sonrası
  • İskemik nedenler: PDE5 inhibitörleri (PDE5i — Fosfodiesteraz 5 İnhibitörleri; sildenafil vs.), intrakavernozal enjeksiyonlar, orak hücre hastalığı, antipsikotikler (klorpromazin, risperidon), trazodone, kokain
  • Süre ≥4 saat → Ürolojik acil (iskemik tipte)
  • Orak hücre priapizmi: Çocuk/genç erkeklerde sık — hematoloji konsültasyonu

Fizik Muayene

Genital Muayene

  • Rijit korpus kavernozum (bilateral)
  • Glans penis ve korpus spongiosum YUMUŞAK (iskemik tipte)
  • Tam rijit değil, parsiyel ereksiyon (non-iskemik tipte)

Genel

  • Etiyoloji ipuçları: İlaç öyküsü (PDE5i — Fosfodiesteraz 5 İnhibitörü, trazodone, antipsikotik), perineal travma, orak hücre hastalığı
  • Vital bulgular: HT (Hipertansiyon) olabilir (ağrı ilişkili)

Priapizmde zaman kritiktir — iskemik tipte 4-6 saatte irreversibl (geri dönüşümsüz) erektil hasar başlar. Tip ayrımı için korporal kan gazı al. Glans yumuşaksa ve korpus kavernozum rijitse → İskemik.

Tetkikler

Kan

  • Tam kan sayımı (orak hücre hastalığı, lösemi)
  • Periferik yayma (orak hücre taraması)
  • Retiküllosit (orak hücre krizi)
  • Toksikoloji taraması (kokain)

Diğer

  • Korporal kan gazı — TİP AYIRIMI: İskemik: pH <7.25, pO₂ <30, pCO₂ >60 (koyu, deoksijenize kan). Non-iskemik: Arteriyel değerler (parlak kırmızı kan).
  • Penil Doppler USG (Ultrasonografi) — Kavernozal arter akımı: İskemik'te akım yok/düşük, non-iskemik'te yüksek akım (AV — Arteriyovenöz fistül)

Tedavi

Genel önlemler

  • Üroloji ACIL çağır
  • Lokal anestezi hazırla (dorsal sinir bloğu veya korporal infiltrasyon)
  • İskemik priapizmde zaman kaybetme — her saat erektil fonksiyon kaybını artırır

Hedef

  • İskemik tipleri acil tedavi et (<4-6 saat)
  • Tip ayrımı yap (korporal kan gazı)
  • Non-iskemik tipte acil müdahale gerekmez — üroloji takibi

Korporal Aspirasyon ve Sempatomimetik Enjeksiyon

İlaçDozYolNot
FENİLEFRİN (intrakavernozal) (Fenilefrin HCl ampul)100-500 mcg/mL seyreltik → 1 mL kavernoza enjekte, 3-5 dk arayla tekrarla (maks 1 saat / 1000 mcg)İntrakavernozal enjeksiyon
Endikasyon: İskemik priapizm — alfa-1 agonist ile detümesans
Uyarı: Seyreltme: 1 mg (1 mL) fenilefrini 9 mL SF ile dilüe et → 100 mcg/mL. Sistemik yan etkiler: HT, refleks bradikardi, baş ağrısı — TA monitörizasyonu.
LİDOKAİN %2 (lokal anestezi) (Jetokain %2)Dorsal penil sinir bloğu veya korporal infiltrasyonLokal
Endikasyon: Aspirasyon/enjeksiyon öncesi anestezi

Korporal Aspirasyon Prosedürü

Aseptik teknikle 16-18 G iğne ile korpus kavernozuma (lateral yaklaşım, 2-3 veya 10 saat pozisyonu) gir. Koyu, deoksijenize kan aspire et. Kan açılıncaya kadar aspirasyon + SF ile yıkama. Ardından fenilefrin enjekte. Bir taraftan aspirasyon yeterlidir (kavernozlar arası kommunikasyon var).

Orak Hücre Priapizmi

IV hidrasyon + oksijen + analjezi ilk adım. Aspirasyon + fenilefrin gerekebilir. Exchange transfüzyon düşün (hematoloji). Tekrarlayan epizodlarda profilaktik tedavi (hidroksikarbamid).

Refrakter Priapizm

Aspirasyon + fenilefrin (1 saat) başarısızsa → Cerrahi şant (distal: Winter veya Al-Ghorab; proksimal: Quackels). >36-48 saat süren refrakter priapizm → Penil protez düşünülebilir (üroloji kararı).

Non-iskemik Priapizm

Acil tedavi gerektirmez — erektil fonksiyon genellikle korunur. Perineal travma öyküsü + ağrısız ereksiyon. Arteriyal embolizasyon seçeneği (girişimsel radyoloji) — spontan rezolüsyon da mümkün.

Yatış Endikasyonları

  • İskemik priapizm → Acil müdahale (aspirasyon + fenilefrin)
  • Refrakter priapizm → Cerrahi şant
  • Orak hücre priapizmi → Hematoloji + üroloji koordinasyonu
  • Non-iskemik priapizm — acil yatış gerekmez, üroloji takibi yeterli

Taburculuk Kriterleri

  • Detümesans sağlandı
  • Ağrı kontrol altında
  • Tetikleyici ilaç kesildi
  • Üroloji kontrol randevusu ayarlandı (erektil fonksiyon takibi)

Konsültasyon

Üroloji (ACIL — tüm iskemik priapizm vakaları), Hematoloji (orak hücre hastalığı), Girişimsel Radyoloji (non-iskemik tip — embolizasyon)

Kaynaklar

  1. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health 2025 — Priapism (EAU Sexual Health 2025)
  2. AUA Guideline on the Management of Priapism (Reaffirmed 2023) (AUA Priapism 2023)
Uygulamada aç