Supraventriküler Taşikardi (SVT / PSVT)
Genel Bilgi
Dar kompleksli (<120 ms) düzenli taşikardi. En sık AVNRT (AV nodal reentran taşikardi, %60) ve AVRT (aksesuvar yol, %30). Non-farmakolojik tedavi (Modifiye Valsalva) HER ZAMAN İLK BASAMAKTIR — ilaç gerektirmez ve %43 etkindir. Adenozin hem tanısal hem terapötiktir. (ESC 2019 SVT Kılavuzu)
Klinik Kriterler
- Ani başlayan ve ani biten çarpıntı ("anahtar çevirir gibi")
- EKG: Dar kompleksli (<120 ms), düzenli, hız 150-250/dk
- P dalgası görülmez veya QRS'in hemen arkasında (retrograd P)
- Geniş kompleksli SVT: İşlevsel dal bloğu veya WPW → VT ile ayırıcı tanı zordur
- 150/dk düzenli taşikardi → atriyal flutter 2:1 ekarte et
Fizik Muayene
Genel
- Hemodinamik durum (stabil mi?)
- Anksiyete, terleme, solunum sıkıntısı
Kardiyovasküler
- Nabız hızı ve düzeni (düzenli, hızlı ~150-250/dk)
- KB (hipotansiyon → instabil → kardiyoversiyon)
- JVD (kalp yetmezliği eşlik ediyor mu?)
Solunum
- SpO2, takipne
- Raller (pulmoner ödem?)
Nörolojik
- Bilinç düzeyi (senkop öyküsü?)
Modifiye Valsalva HER ZAMAN ilk basamak — ilaçtan önce dene.
Tetkikler
Kan
- BMP (K+, Mg2+)
- TSH (gerekirse)
- CBC
Diğer
- EKG 12 derivasyon (tanı için zorunlu)
- Ritim şeridini kaydet — kardiyoversiyona kadar izle
Tedavi
Genel önlemler
- Monitörizasyon + defibrilatör hazır ol
- IV damar yolu (antekübital veya proksimal — adenozin için önemli)
- Hemodinamik instabilite → ANINDA senkronize elektrik kardiyoversiyon 50-100J bifazik
- BASAMAK 1 (İlaçsız): Modifiye Valsalva manevrası — ayrıntı aşağıda
- BASAMAK 2: Adenozin 6 mg hızlı IV bolus + flush
- BASAMAK 3: Verapamil VEYA Beta-bloker IV
İlaçlar
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| ADENOZİN (Adenocor) | 6 mg hızlı IV bolus (1-3 saniyede) | IV — ardından 20 mL SF ile hızlı flush | Süre: Dönüşüm yoksa 1-2 dk sonra 12 mg → tekrar 12 mg Uyarı: WPW'de KESİNLİKLE KONTRENDİKE. Astım/KOAH'ta bronkospazm riski. Yarı ömrü ~10 sn. Geçici tam blok, yüz kızarması, göğüs sıkışması normaldir. Santral kateter varsa: 3 mg → 6 mg → 6 mg. |
| VERAPAMİL (İsoptin) | 5 mg IV yavaş (2 dakikada) | IV | Süre: 15-30 dk sonra 5-10 mg eklenebilir (max 20 mg toplam) Endikasyon: Adenozin başarısız veya kontrendike — 2. basamak Not: Adenozin başarısız ise BİRİNİ seç Uyarı: Hipotansiyon, kalp yetmezliği, WPW veya geniş kompleks taşikardide KESİNLİKLE KONTRENDİKE. |
| METOPROLOL (Beloc) | 2.5-5 mg IV (2 dakikada), max 3 doz (15 dk aralıkla) | IV | Endikasyon: Adenozin başarısız, verapamil kontrendike ise Not: Adenozin başarısız ise BİRİNİ seç Uyarı: Hipotansiyon, kalp yetmezliği ve WPW'de KONTRENDİKE. |
Modifiye Valsalva (REVERT Protokolü) — 1. Basamak, İlaçsız
Hastayı 45° yatar pozisyona al. 15 saniye boyunca maksimum zorlamayla ekspirasyon yaptır (20 mL şırıngayı pistonu hareket ettirmeden şişirmeye çalışır gibi). Hemen ardından: Düz supin pozisyon + bacakları 45° kaldır → 15 saniye bekle → Oturur pozisyona geri dön. Dönüşüm oranı: %43 (standart Valsalva'nın 2.5 katı). Kaynak: REVERT trial (Lancet 2015). Adenozin öncesinde mutlaka dene.
Karotid Sinüs Masajı
Sternomastoid kasın önü, çene köşesi hizasında tek taraflı 5-10 sn masaj uygula. Karotid üfürümü varsa YAPMA. Son 3 ayda inme/TİA geçirene YAPMA. Her iki tarafı aynı anda masaj etme. Adenozin öncesinde veya beraber denenebilir.
WPW + Pre-eksitasyon Varlığı
Pre-eksitasyon + hızlı irregüler geniş kompleks → WPW + AF düşün. Adenozin, Verapamil, Diltiazem, Digoksin, Beta-blokerler KESİNLİKLE VERME — aksesuvar yol iletimini hızlandırarak VF tetiklenebilir. Güvenli seçenek: Senkronize elektrik kardiyoversiyon. Farmakolojik seçenek: Prokainamid IV (Türkiye'de bulunabilirlik sınırlı) veya Flekainid IV. Kardiyoloji ANINDA.
Yatış Endikasyonları
- Hemodinamik instabilite
- WPW veya ciddi altta yatan kardiyak patoloji
- Tekrarlayan veya dirençli SVT
Taburculuk Kriterleri
- Ritim döndü, hemodinamik stabil
- Altta yatan patoloji ekarte edildi
- Kardiyoloji polikliniği takibi planlandı (ablasyon değerlendirmesi)
Konsültasyon
Kardiyoloji (WPW ve tekrarlayan SVT → kateter ablasyon değerlendirmesi)