Akut Solunum Yetmezliği / NIV
Genel Bilgi
Tip 1 (Hipoksik): PaO₂ <60 mmHg, PaCO₂ normal; pnömoni, PE, ARDS. Tip 2 (Hiperkapnik): PaCO₂ >45 + pH <7,35; KOAH, astım, nöromusküler.
Klinik Kriterler
- Tip 1 (Hipoksik): PaO₂ <60 mmHg, PaCO₂ normal/düşük — Pnömoni, PE, ARDS
- Tip 2 (Hiperkapnik): PaCO₂ >45 mmHg + pH <7,35 — KOAH, astım, nöromusküler hastalık
- Yardımcı kas kullanımı, paradoks solunum, konuşma güçlüğü → Ağır solunum yetmezliği
- SpO₂ <90% veya RR >30 → Acil müdahale
Fizik Muayene
Solunum
- RR, solunum paterni, yardımcı kas kullanımı, paradoks solunum
- Oskültasyon: wheezing (bronkospazm), raller (ödem/pnömoni), azalmış solunum sesi
Kardiyovasküler
- JVD (sağ kalp yetmezliği, tamponad, tansiyon pnömo), S3 galo (KKY)
- Periferik ödem, KB
Genel
- Bilinç durumu (hiperkapni → konfüzyon, somnolans)
- Siyanoz (periferik/santral)
Solunum yetmezliği tipini ve şiddetini hızla belirle — tedavi yaklaşımı buna göre şekillenir.
Tetkikler
Kan
- Kan gazı (arteryel/venöz)
- BNP, troponin, laktat, D-dimer
Görüntüleme
- Akciğer grafisi
Tedavi
Genel önlemler
- CPAP Endikasyon: Kardiyojenik pulmoner ödem. PEEP: 5-8 cmH₂O başla; SpO₂ ≥94% hedef
- BiPAP Endikasyon: KOAH, astım, hiperkapnik solunum yetmezliği. IPAP: 10-12 → 20-25 cmH₂O; EPAP: 4-5 → 8-10 cmH₂O
- HFNK/Yüksek akış: Tip 1 solunum yetmezliği. Akış: 20-30 L/dk → max 60 L/dk; FiO₂ 0,50
- Yatak başı 45° pozisyon — Solunum işini azaltır
- Monitörizasyon: SpO₂, RR, KB, EKG sürekli takip
İlaçlar
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| SALBUTAMOL (Nebül) (Ventolin Nebül) | 2.5-5 mg nebül — 20 dk arayla 3 doz, sonra 4-6 saatte bir | İNH | Endikasyon: Bronkospazm varsa — KOAH/astım alevlenmesi Koşul: Wheezing veya bronkospazm bulgusu varsa |
| İPRATROPYUM BROMİD (Atrovent Nebül) | 0.5 mg nebül — Salbutamol ile birlikte | İNH | Endikasyon: KOAH alevlenmesinde salbutamol ile kombine Koşul: KOAH alevlenmesinde salbutamol ile birlikte uygula |
| METİLPREDNİZOLON (Prednol) | 40-80 mg IV | IV | Endikasyon: Antiinflamatuar — KOAH/astım alevlenmesi Koşul: KOAH veya astım alevlenmesinde |
| FUROSEMİD (Lasix) | 40-80 mg IV bolus | IV | Endikasyon: Kardiyojenik pulmoner ödemde volüm azaltma Koşul: YALNIZCA kardiyojenik pulmoner ödem bulgusu varsa Uyarı: Dehidrate hastada VERME. Elektrolit takibi yap. |
| NİTROGLİSERİN (Nitrokaf / Nitronal) | 5-10 mcg/dk IV infüzyon → titre et (max 200 mcg/dk) | IV infüzyon | Endikasyon: Hipertansif pulmoner ödemde afterload azaltma Koşul: SKB >110 mmHg olan kardiyojenik pulmoner ödemde Uyarı: Hipotansiyonda kontrendike (SKB <90 mmHg) |
| MORFİN (Morphine HCl) | 2-4 mg IV yavaş — 5 dk arayla titre et | IV | Endikasyon: Dispne ve anksiyete kontrolü — Pulmoner ödemde Koşul: NIV ile rahatlama sağlanamazsa ve ağır dispne varsa Uyarı: Solunum depresyonu riski — düşük dozda başla. KOAH'ta dikkatli kullan. |
NIV Takip (İlk 1-2 Saat)
RR azalıyor mu? (hedef <25/dk), Bilinç iyi mi?, pH düzeliyor mu? (>7,35 hedef). Yanıt yoksa → entübasyon kararını geciktirme.
NIV Kontrendikasyonları
Solunum arresti, masif aspirasyon, hemodinamik instabilite, facial anatomik bozukluk, kooperasyon kurulamıyor.
Entübasyon Kararı (NIV Başarısız)
NIV ile 1-2 saatte düzelme yoksa → RSI ile entübasyon. İndüksiyon: Ketamin 1-2 mg/kg IV (bronkospazm varsa tercih) VEYA Etomidat 0.3 mg/kg IV. Paralizi: Roküronyum 1.2 mg/kg IV. Post-entübasyon: Midazolam 2-5 mg + Fentanil 50-100 mcg sedoanaljezi.
KOAH Alevlenme — Spesifik Yaklaşım
BiPAP ilk tercih (IPAP 12, EPAP 5 başla → titre et). Nebül bronkodilatör + IV steroid. Kan gazı: pH <7,25 ve düzelme yoksa → erken entübasyon.
Yatış Endikasyonları
- Tüm NIV hastası → Yatış (en az IMÜ/gözlem yatağı)
- Yanıt yetersiz / kötüleşme → YBÜ
Konsültasyon
Göğüs Hastalıkları, YBÜ (entübasyon/kötüleşme)