Pnömotoraks
Genel Bilgi
Plevral boşluğa hava birikmesi. Tansiyon pnömotoraks: Şok + JVD + nefes azalması → hayatı tehdit eder. PSP (primer spontan), SSP (sekonder), travmatik olarak sınıflandırılır.
Klinik Kriterler
- Ani başlayan plöritik göğüs ağrısı + dispne
- İpsilateral hipersonorite, nefes sesi azalması
- Tansiyon: Hipotansiyon + JVD + trakeal deviasyon (geç bulgu)
Fizik Muayene
Solunum
- İpsilateral nefes sesi azalması/kaybolması
- Hipersonorite (perküsyon)
- Trakeal deviasyon (tansiyon — geç ve güvenilmez bulgu)
Kardiyovasküler
- JVD (tansiyon pnömo — obstrüktif şok)
- Taşikardi, hipotansiyon
Genel
- Subkutan amfizem (boyun, göğüs)
- Anksiyete, ajitasyon (hipoksi bulgusu)
Tansiyon pnömotoraks klinik tanıdır — BT/grafi bekleme, klinik bulgu yeterliyse hemen dekompresyon.
Tetkikler
Görüntüleme
- Akciğer USG (bedside) — Sliding yok → pnömotoraks (radyografiden daha hızlı)
- Akciğer grafisi — Apikal çizgi; ekspirasyon grafisi küçük pnömotorakslarda daha iyi
- BT göğüs — Küçük/şüpheli olgularda altın standart
Tedavi
Genel önlemler
- Oksijen: Yüksek akış (reabsorpsiyonu hızlandırır)
- Hemodinami takibi
- Pulse oksimetri ve solunum hızı monitörizasyonu
- Yatak başı PA akciğer grafisi ile takip
İlaçlar
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| PARASETAMOL (Perfalgan) | 1 g IV, 15 dk infüzyon — 6 saatte bir (max 4 g/gün) | IV | Endikasyon: Analjezi — Tüm pnömotoraks hastalarında ağrı yönetimi |
| TRAMADOL (Contramal) | 50-100 mg IV yavaş — 6-8 saatte bir (max 400 mg/gün) | IV | Endikasyon: Orta-şiddetli ağrıda parasetamol yetersizse ekle Koşul: Parasetamol ile ağrı kontrolü sağlanamazsa Uyarı: Solunum depresyonu riski — SpO₂ takip et |
| İBUPROFEN (Intrafen) | 400 mg PO / 400 mg IV — 8 saatte bir | PO / IV | Endikasyon: Plöretik ağrıda antiinflamatuar etki Koşul: Böbrek fonksiyonları ve GİS durumu uygunsa ekle Uyarı: GİS kanama riski, böbrek yetmezliğinde kontrendike |
Tansiyon Pnömotoraks — ACİL
İğne Dekompresyonu: 2. İKS, midklaviküler hat; 14-16G iv kanül. Geçici çözüm; arkasından tüp torakostomi. Tüp Torakostomi: 4-5. İKS, ön aksiller hat; 28-32 Fr tüp.
PSP — Küçük (<2 cm), Asemptomatik
Gözlem 4-6 saat, yüksek akış O₂, çözülme beklenir → tekrar grafi.
PSP — Büyük (>2 cm) veya Semptomatik
Basit aspirasyon: 16G kanül, apeks, 2,5 L'ye kadar çek → başarısızsa tüp.
SSP (Sekonder)
Her boyut → tüp torakostomi (solunum rezervi kısıtlı hasta). 28-32 Fr tüp; su altı drenajı (-20 cmH₂O suction).
Yatış Endikasyonları
- SSP tümü
- Tüp takılan tüm hastalar
- Tansiyon pnömotoraks geçirenler
- Altta yatan ciddi hastalık
Taburculuk Kriterleri
- PSP: Başarılı aspirasyon + ≥4 saat gözlem + tekrar grafi normal + stabil
- İlk 24-48 saatte kontrol planlandı
Konsültasyon
Göğüs Cerrahisi — tüp torakostomi, ikinci atak, tam akciğer açılmıyorsa
Kaynaklar
- BTS Pleural Disease Guideline 2010 — Management of Spontaneous Pneumothorax (BTS 2010 Pnömotoraks)