KOAH Alevlenmesi (AEKOAH)
Kritik uyarı: KOAH'ta hedef SpO₂: 88-92% — yüksek O₂ → hiperkapni kötüleşmesi! 95% ile astım gibi yönetme. Teofilin/aminofilin kullanma — etkisiz, yan etki yüksek.
Genel Bilgi
Nefes darlığı, öksürük ve/veya balgam miktarında <14 gün içinde akut kötüleşme. NIV endikasyonunu geciktirme — entübasyonu önler. Antibiyotik: Balgam pürülansı, solunum sıkıntısı artışı.
Klinik Kriterler
- Nefes darlığında akut artış
- Balgam miktarında artış
- Balgam pürülansında artış (sarı/yeşil) — Antibiyotik endikasyonu
- Solunum asidozu: pH <7,35 + PaCO₂ >45 mmHg → NIV
Fizik Muayene
Solunum
- RR, yardımcı kas kullanımı, pursed-lip solunum
- Wheezing, ronküs, uzamış ekspiryum, azalmış solunum sesleri
- Balgam karakteri (pürülan → antibiyotik endikasyonu)
Kardiyovasküler
- Taşikardi, periferik ödem (kor pulmonale)
- EKG: P pulmonale, sağ aks deviasyonu
Genel
- Bilinç durumu (CO₂ retansiyonu → konfüzyon, somnolans)
- Siyanoz, asteriksis (CO₂ narkozu bulgusu)
KOAH alevlenmede hipokseminin düzeltilmesi önceliklidir ancak hedef SpO₂ 88-92% — aşırı O₂ hiperkapniyi kötüleştirir.
Tetkikler
Kan
- Kan gazı (ağır ise zorunlu)
- Tam kan, CRP/prokalsitonin, kreatinin
Görüntüleme
- Akciğer grafisi (pnömoni, pnömotoraks, kardiyomegali)
Diğer
- EKG (sağ kalp yüklenme, aritmiler)
- SpO₂ monitörizasyonu
Skorlamalar
| Skor | Açıklama | Kesim değeri |
|---|---|---|
| GOLD ABCD / ABE Değerlendirmesi | KOAH semptom yükü ve alevlenme riski sınıflaması. https://goldcopd.org/2024-gold-report/ | Grup E → yüksek risk (≥2 orta alevlenme veya ≥1 yatış gerektiren). Acilde tedavi yoğunluğunu yönlendirir. |
Tedavi
Genel önlemler
- Oksijen hedef SpO₂: 88-92% (Venturi maski ile titre et: FiO₂ 0,24-0,40)
- O₂ başladıktan 30-60 dk sonra kan gazı kontrolü
İlaçlar
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| SALBUTAMOl (Ventolin nebül) | 2,5-5 mg nebülizasyon | Nebülizasyon | Süre: Her 4-6 saatte Endikasyon: Akut fazda ilk seçenek bronkodilatör |
| İPRATROPİUM (Atrovent nebül 0,5 mg) | 0,5 mg nebülizasyon, salbutamol ile | Nebülizasyon | Süre: 4-6 saat ara Endikasyon: Kombinasyon daha etkili |
| PREDNİZOLON | 40 mg/gün × 5 gün | PO | Uyarı: 5 günden uzun steroid kürü önerilmez (GOLD 2024) |
| AMOKSİSİLİN-KLAVULANAT (Augmentin 1 g/tab) | 1 g PO 2×1 | PO | Süre: 5 gün Endikasyon: Antibiyotik endikasyonu varsa (hafif-orta, ambulatuar) Not: Antibiyotik endikasyonu varsa BİRİNİ seç |
| LEVOFLOKSASİN (Levaquin 500 mg) | 500 mg PO/IV 1×1 | PO/IV | Süre: 5-7 gün Endikasyon: Ağır atak, yatış, pürülan balgam Not: Antibiyotik endikasyonu varsa BİRİNİ seç |
NIV Endikasyonları
pH <7,35 + PaCO₂ >45 mmHg, ağır dispne (yardımcı kas kullanımı), hipoksemi (SpO₂ <88%). BiPAP Ayarları: IPAP 12-20 cmH₂O / EPAP 4-8 cmH₂O. İlk 1-4 saatte yanıt değerlendir.
Pseudomonas Riski
Tekrarlayan alevlenme, son 3 ayda sistemik steroid/antibiyotik, ağır spirometri → Piperasilin-tazobaktam (Tazocin) 4,5 g IV 3×1 × 7 gün.
Yatış Endikasyonları
- Ağır semptomlar, başarısız ayaktan tedavi
- Yeni başlayan aritmiler
- Eş zamanlı ciddi komorbidite (kalp yetmezliği, DKA)
- SpO₂ <90% tedavi sonrası, kötüleşen kan gazı
Taburculuk Kriterleri
- SpO₂ >92%, nefes darlığı kontrol altında
- Bronkodilatör + oral steroid 5 gün + antibiyotik
- 48-72 saat içinde takip planı
Konsültasyon
Göğüs Hastalıkları