Yumuşak Doku Enfeksiyonları / Nekrotizan Fasiit
Kritik uyarı: Muayene ile orantısız ağrı → Nekrotizan fasiit düşün. Krepitasyon, bül, mor-siyah renk → ACİL CERRAHİ. Tanı cerrahi eksplorasyon ile konur — BT/MR bekleme!
Genel Bilgi
Erizipel (yüzeyel dermis), Selülit (derin dermis), Apse (fluktuan), Nekrotizan Fasiit (fasya nekrozu). LRINEC ≥6 → NF olasılığı yüksek.
Klinik Kriterler
- NF: Orantısız ağrı, krepitasyon, hemorajik bül, saatler içinde hızlı ilerleme, mor-siyah renk
- LRINEC Skoru: CRP ≥150 (+4), lökosit anomali, Hb düşük, Na <135 (+2), kreatinin >1,6 (+2)
- LRINEC ≥6 → Cerrahi konsültasyon
Fizik Muayene
Cilt / Yumuşak Doku
- Orantısız ağrı (en önemli erken bulgu)
- Eritem sınırlarını işaretle + saatlik ilerleme takibi
- Krepitasyon (subkutan gaz — geç ama spesifik bulgu)
- Hemorajik bül, mor-siyah renk değişimi, nekroz (geç dönem)
Genel
- Ateş, taşikardi, hipotansiyon (sepsis bulguları)
- Toksisite belirtileri (konfüzyon, terleme)
Muayene ile orantısız ağrı NF'nin en önemli erken bulgusu. Cilt bulguları geç dönem işareti olabilir — erken dönemde normal görünen ciltte NF olabilir.
Tetkikler
Kan
- Tam kan, CRP, laktat, kreatinin, elektrolit
Görüntüleme
- BT (gaz varlığı, fasyal tutulum değerlendirme)
- USG (yüzeyel apseler)
Skorlamalar
| Skor | Açıklama | Kesim değeri |
|---|---|---|
| LRINEC Skoru | Nekrotizan fasiit olasılığını değerlendiren laboratuvar bazlı skor. CRP, lökosit, Hb, Na, kreatinin, glukoz. https://www.mdcalc.com | ≥6 → NF olasılığı yüksek, cerrahi konsültasyon. ≥8 → NF olasılığı çok yüksek. DİKKAT: Düşük skor NF yi dışlamaz — klinik şüphe öncelikli |
Tedavi
İlaçlar
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| AMOKSİSİLİN-KLAVULANAT (Augmentin 1 g) | 1 g PO 2×1 | PO | Süre: 5-7 gün Endikasyon: Hafif selülit — ayaktan Not: Şiddete göre antibiyotik rejimini seç |
| AMPİSİLİN-SULBAKTAM (Duocid) | 1,5-3 g IV her 6 saatte | IV | Endikasyon: Orta-ağır selülit — IV tedavi Not: Şiddete göre antibiyotik rejimini seç |
| MEROPENEM (Meronem) | 1 g IV her 8 saatte | IV | Endikasyon: Nekrotizan Fasiit — Geniş spektrum Koşul: Nekrotizan Fasiit tanısında — üçlü rejim birlikte başla |
| VANKOMİSİN (Vancotek) | 25-30 mg/kg IV yükleme | IV | Endikasyon: NF — MRSA kapsama Koşul: Nekrotizan Fasiit tanısında — üçlü rejimin parçası |
| KLİNDAMİSİN (Cleocin) | 900 mg IV her 8 saatte | IV | Endikasyon: NF — Toksin inhibisyonu Koşul: Nekrotizan Fasiit tanısında — üçlü rejimin parçası |
NF — Acil Algoritma
1. Cerrahi çağır ANINDA (acil debridman). 2. Üçlü antibiyotik başla: Meropenem + Vankomisin + Klindamisin. 3. Sıvı + vazopressör (Sepsis protokolü). 4. Sınır çiz + saatlik ilerleme takibi.
Apse Tedavisi
İnsizyon + Drenaj → Tedavinin temel taşı. Antibiyotik ekle: Apse >5 cm, çevre selülit, sistemik toksisite, immünsüpresyon, yüz bölgesi.
Yatış Endikasyonları
- NF → Acil cerrahi + YBÜ
- Selülit + sistemik toksisite, oral alamaz, immünsüprese → Servis
Taburculuk Kriterleri
- Hafif selülit, oral tolere, komorbidite yok → 48 saat kontrol
- Drenaj sonrası küçük apse, stabil → Packing kontrolü
Konsültasyon
Genel Cerrahi (NF — acil), Enfeksiyon Hastalıkları, Plastik Cerrahi (yüz/el)