İnfektif Endokardit (Acil Yaklaşım)
Kritik uyarı: Ateş + yeni üfürüm + risk faktörü → Endokardit düşün. Kan kültürleri antibiyotik ÖNCE alınmalı — en az 3 set, farklı bölgelerden. IV ilaç kullanıcıları: Her ateşli hastada endokardit düşün.
Genel Bilgi
Kalp kapak/iç yüzeyinin bakteriyel enfeksiyonu. Duke kriterleri ile tanı. Akut (S. aureus) → Saatler içinde dekompansasyon. Septik emboli: İnme, splinter hemoraji, Janeway lezyonu, Osler nodülü.
Klinik Kriterler
- Ateş + yeni/değişen üfürüm
- Ateş + IV ilaç kullanımı
- Ateş + prostetik kapak/intrakardiyak cihaz
- Ateş + Osler nodülü / Janeway lezyonu / splinter hemoraji
Fizik Muayene
Kardiyovasküler
- Yeni veya değişen üfürüm (en önemli bulgu)
- Kalp yetmezliği bulguları (akut kapak yetmezliği → dispne, raller, JVD)
Periferik Stigmata
- Osler nodülleri (parmak ucunda ağrılı nodül — immün kompleks)
- Janeway lezyonları (avuç içi/tabanda ağrısız eritematöz lezyon — septik emboli)
- Splinter hemoraji (tırnak altı çizgisel kanama)
- Peteşi (konjunktiva, oral mukoza, cilt)
Genel
- Ateş (>38°C — akut endokarditte yüksek, subakutta düşük olabilir)
- Splenomegali, yeni nörolojik defisit (septik emboli → inme)
Ateş + yeni üfürüm en önemli kombinasyon. Periferik stigmata (Osler, Janeway, splinter) spesifik ama geç dönem bulguları — yoklukları endokarditi dışlamaz.
Tetkikler
Kan
- Kan kültürü ×3 set (farklı bölge, aerop+anaerob) — antibiyotik öncesi
- Tam kan, CRP, prokalsitonin
Görüntüleme
- TTE (vejetasyon, kapak yetmezliği) — ≤12 saat
Diğer
- EKG (ileti bozukluğu — AV blok → apse)
- İdrar analizi, kreatinin
Skorlamalar
| Skor | Açıklama | Kesim değeri |
|---|---|---|
| Modifiye Duke Kriterleri | İnfektif endokardit tanı kriterleri. Major: pozitif kan kültürü + eko bulgusu. Minor: predispozan faktör, ateş, vasküler/immünolojik fenomen. https://www.mdcalc.com | Kesin: 2 major VEYA 1 major + 3 minor VEYA 5 minor. Olası: 1 major + 1 minor VEYA 3 minor |
Tedavi
İlaçlar
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| VANKOMİSİN (Vancotek) | 15-20 mg/kg IV her 8-12 saatte | IV | Endikasyon: Nativ kapak — akut (S. aureus olası) veya prostetik kapak Not: Klinik tabloya göre rejimi seç |
| AMPİSİLİN-SULBAKTAM (Duocid) | 3 g IV her 6 saatte | IV | Endikasyon: Nativ kapak — subakut (Streptokoklar olası) Not: Klinik tabloya göre rejimi seç |
| GENTAMİSİN (Genta) | 3 mg/kg/gün IV tek doz | IV | Endikasyon: Vankomisin yüklemesine ekle (sinerji) |
| RİFAMPİSİN (Rifadin) | 300 mg PO/IV her 8 saatte | PO/IV | Endikasyon: Prostetik kapak — Vankomisin + Gentamisin'e ekle Koşul: Prostetik kapak endokarditi ise — üçlü rejime ekle |
Cerrahi Endikasyonlar
Akut kapak yetmezliği + kalp yetmezliği bulguları. Kontrol edilemeyen enfeksiyon/perivalvüler apse. Büyük vejetasyon (>10 mm) + emboli öyküsü. Yeni ileti bozukluğu (AV blok).
Yatış Endikasyonları
- Tüm endokardit şüphesi → Yatış
- Hemodinamik instabilite → YBÜ
Konsültasyon
Kardiyoloji (TTE/TEE), Enfeksiyon Hastalıkları, KVC (cerrahi endikasyon)
Kaynaklar
- 2023 ESC Guidelines for the Management of Endocarditis (ESC IE 2023)