Ağır Pnömoni (Toplum Kökenli — CAP)
Kritik uyarı: Ampirik antibiyotiği 1. saatte ver — her saat gecikme mortaliteyi artırır. Atipik pnömoni (Legionella, Mycoplasma) antibiyotik tedavisini değiştirir.
Genel Bilgi
Toplum kökenli akciğer enfeksiyonu. CURB-65 ile yatış kararı, ATS/IDSA kriterleri ile ağırlık değerlendirmesi yapılır.
Klinik Kriterler
- CURB-65: Konfüzyon (+1), BUN >19 mg/dL (+1), RR ≥30 (+1), SBP <90 veya DBP ≤60 (+1), Yaş ≥65 (+1)
- CURB-65 0-1: Ambulatuar tedavi
- CURB-65 2: Kısa yatış veya yoğun ambulatuar
- CURB-65 3-5: Yatış; 5 → YBÜ değerlendir
Fizik Muayene
Solunum
- Takipne, öksürük (prodüktif/kuru), dispne
- Oskültasyon: lokalize raller, bronşiyal solunum sesi, matite (konsolidasyon)
Genel
- Ateş (>38°C — yaşlıda olmayabilir), titreme, terleme
- Bilinç değerlendirmesi (CURB-65 konfüzyon bileşeni)
- SpO₂ (hipoksi derecesi tedaviyi yönlendirir)
Yaşlı ve immünsüpresif hastalarda klasik pnömoni bulguları (ateş, öksürük) olmayabilir — konfüzyon tek bulgu olabilir.
Tetkikler
Kan
- Tam kan, BMP, laktat
- Kan kültürleri × 2 (antibiyotik öncesi)
- Prokalsitonin, CRP
- Legionella ve pnömokok idrar antijeni (ağır CAP)
Görüntüleme
- PA ve lateral akciğer grafisi (infiltrat, multilobar?)
Diğer
- SpO₂
- Kan gazı (ağır vakada)
Skorlamalar
| Skor | Açıklama | Kesim değeri |
|---|---|---|
| CURB-65 | Toplum kökenli pnömonide yatış ve mortalite riski. https://www.mdcalc.com | 0-1 → ayaktan tedavi; 2 → kısa yatış; ≥3 → yatış, YBÜ değerlendir |
| PSI/PORT Skoru | Pnömoni 30 günlük mortalite tahmini. https://www.mdcalc.com | Sınıf I-II → ayaktan; Sınıf III → kısa gözlem; IV-V → yatış |
Tedavi
Genel önlemler
- Oksijen: SpO₂ ≥94% hedef
- IV sıvı replasmanı (gerekirse)
- Ateş yönetimi (parasetamol)
İlaçlar
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| AZİTROMİSİN (Zitromax 500 mg tab) | 500 mg PO 1×1 | PO | Süre: 5 gün Endikasyon: Ambulatuar, komorbidite yok Not: Şiddete göre antibiyotik rejimlerinden BİRİNİ seç |
| AMOKSİSİLİN-KLAVULANAT + AZİTROMİSİN (Augmentin 1 g + Zitromax) | 1 g 2×1 + 500 mg 1×1 | PO | Süre: 5-7 gün Endikasyon: Ambulatuar, komorbidite var Not: Şiddete göre antibiyotik rejimlerinden BİRİNİ seç |
| SEFTRİAKSON + AZİTROMİSİN (Rocephin 2 g + Zitromax) | 2 g IV + 500 mg IV | IV | Süre: 7-10 gün Endikasyon: Servis yatışı (CURB-65 2-3) Not: Şiddete göre antibiyotik rejimlerinden BİRİNİ seç |
| PİPERASİLİN-TAZOBAKTAM + AZİTROMİSİN (Tazocin 4,5 g + Zitromax) | 4,5 g IV 3×1 + 500 mg IV | IV | Süre: 7-10 gün Endikasyon: Ağır CAP / YBÜ Not: Şiddete göre antibiyotik rejimlerinden BİRİNİ seç |
| METİLPREDNİZOLON (Prednol 40 mg amp) | 40 mg IV 1×1 × 5 gün | IV | Endikasyon: Sepsise bağlı ağır CAP — mortaliteyi azaltabilir Koşul: Sepsise bağlı ağır CAP ise |
Yatış Endikasyonları
- CURB-65 ≥2
- Ağır CAP kriterleri
- Hipoksi (SpO₂ <90%)
- Oral alamıyor, sosyal destek yok
Taburculuk Kriterleri
- CURB-65 0-1
- SpO₂ ≥94% oda havasında
- Oral ilaç tolere edilebiliyor
- 48 saat takip planlandı
Konsültasyon
Göğüs Hastalıkları, Enfeksiyon Hastalıkları (ağır/komplike)