İskemik İnme
Genel Bilgi
Serebral arterin tıkanmasına bağlı fokal nörolojik defisit. BE-FAST ile hızlı tanı. Tüm inmelerin ~%85'i iskemiktir. Kapıdan iğne hedefi ≤60 dakika. LVO → trombektomi için ≤90 dakika.
Klinik Kriterler
- BE-FAST: Balance (denge), Eyes (görme), Face (asimetri), Arms (güçsüzlük), Speech (konuşma), Time
- GKS ve NIHSS değerlendirmesi — NIHSS ≥6 → LVO düşün
- Hipoglisemi ekarte (GKŞ <60 mg/dL → inme taklidi olabilir)
- Semptom başlangıç zamanı kesin olarak belirle (son normal görülen saat)
- İnme taklitlerini düşün: hipoglisemi, Todd parezisi, migren auralı, konversiyon
Fizik Muayene
Nörolojik
- Yüz asimetrisi, ekstremite gücü, konuşma değerlendirmesi (BE-FAST)
- NIHSS: bilinç, bakış, görme alanı, yüz felci, motor, ataksi, duyu, dil, dizartri, ihmal
Kardiyovasküler
- AF/aritmi? (EKG)
- Karotis üfürümü
Genel
- Kan basıncı (her iki kol)
- GKŞ (hemen)
Nörolojik muayeneyi hızla tamamla, tedaviyi geciktirme. NIHSS skoru tedavi kararı için zorunludur.
Tetkikler
Kan
- Kapiller GKŞ (hemen)
- CBC, PT/INR, aPTT, trombosit
- BMP (glukoz, elektrolit, kreatinin)
- Troponin
Görüntüleme
- Beyin BT (kontrastsız) — Hemoraji ekarte — Kapıdan ≤25 dk
- BT anjiyografi — LVO tespiti (trombektomi adaylarında zorunlu)
- BT perfüzyon — uzatılmış pencere adaylarında (4,5-9 saat / uyanma inmesi)
- MR difüzyon (DWI) — Erken iskemi tespiti, posterior dolaşım değerlendirmesi
Diğer
- EKG (AF taraması)
- SpO₂ — hedef ≥%94
Skorlamalar
| Skor | Açıklama | Kesim değeri |
|---|---|---|
| NIHSS (National Institutes of Health Stroke Scale) | İnme ağırlık değerlendirmesi. 0-42 puan. Trombolitik ve trombektomi kararında kritik. https://www.mdcalc.com | ≥6 → LVO düşün, trombektomi değerlendir. ≥25 → çok ağır inme |
| ASPECTS (Alberta Stroke Program Early CT Score) | Erken iskemik değişiklikleri BT üzerinde skorlama. 0-10 puan. https://www.mdcalc.com | ≥6 → trombektomi adayı (standart). 3-5 → büyük core, seçili hastalarda trombektomi (2026 AHA Class I) |
| ABCD² Skoru (TİA) | TİA sonrası 2 günlük inme riskini değerlendirir. https://www.mdcalc.com | ≥4 → yüksek risk, yatış önerilir |
Tedavi
Genel önlemler
- Oksijen: SpO₂ ≥%94 hedefle
- Glukoz: 140-180 mg/dL (hipoglisemi tedavi et, hiperglisemiyi insulin ile kontrol et)
- Ateş: <37,5°C hedefle → parasetamol
- İzotonik SF — hipotonik sıvı verme
- Antiplatelet (tPA/TNK uygulanmadıysa): Aspirin 300 mg PO yükleme → 100 mg/gün
Trombolitik Tedavi
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| ALTEPLAZ (Actilyse) | 0,9 mg/kg IV (maks 90 mg) | IV | Süre: %10 bolus 1 dk, kalan %90 60 dk infüzyon Endikasyon: Semptom ≤4,5 saat + BT de hemoraji yok + disabilizan defisit Not: Trombolitik ajanlardan BİRİNİ seç (2026 AHA Class I — her ikisi eşit) Uyarı: tPA sonrası ilk 24 saatte antiplatelet ve antikoagülan VERİLMEZ |
| TENEKTEPLAZ (Metalyse) | 0,25 mg/kg IV bolus (maks 25 mg) | IV bolus (tek doz, 5-10 sn) | Süre: Tek bolus — infüzyon gerektirmez Endikasyon: Semptom ≤4,5 saat (2026 AHA Class I — alteplaz ile eşdeğer) Not: Trombolitik ajanlardan BİRİNİ seç (2026 AHA Class I — her ikisi eşit) Uyarı: İnme dozu 0,25 mg/kg (STEMI dozu 0,5 mg/kg — karıştırma!). Uygulama kolaylığı ve transfer avantajı nedeniyle birçok merkezde tercih ediliyor |
| LABETALOL (Trandate) | 10-20 mg IV bolus, 10 dk arayla tekrar edilebilir, maks 300 mg | IV | Endikasyon: tPA/TNK öncesi KB >185/110 mmHg ise → hedef ≤185/110 Koşul: tPA/TNK öncesi KB >185/110 mmHg ise |
Mekanik Trombektomi (EVT)
Anterior LVO (ICA/M1) + ≤6 saat + NIHSS ≥6 + ASPECTS ≥6 → EVT (Class I). Anterior LVO + 6-24 saat + <80 yaş + NIHSS ≥6 + ASPECTS 3-5 → EVT (2026 AHA Class I — SELECT2/ANGEL-ASPECT). Baziler arter oklüzyonu + ≤24 saat + NIHSS ≥10 → EVT (2026 AHA Class I — ATTENTION/BAOCHE). tPA/TNK ile paralel planla, trombektomiyi geciktirme.
Uzatılmış Pencere tPA (4,5-9 saat)
Perfüzyon mismatch veya uyanma inmesi (DWI-FLAIR mismatch) → IV tromboliz düşünülebilir (2026 AHA Class 2a — EXTEND çalışması).
KB Yönetimi
tPA/TNK öncesi: ≤185/110. tPA/TNK sonrası ilk 24 saat: <180/105. tPA/TNK uygulanmıyorsa: <220/120 ise müdahale etme (ilk 24 saat).
Yatış Endikasyonları
- Tüm iskemik inme → Nöroloji yatışı
- NIHSS ≥4 → Stroke Ünitesi veya Nöroloji YBÜ
- tPA/EVT → Nöroloji YBÜ (en az 24 saat)
- TİA + ABCD² ≥4 → Yatır
Konsültasyon
Nöroloji (acil), Nöroradyoloji/Girişimsel (LVO)