Akut Epiglottit / Supraglottit
Genel Bilgi
Epiglot ve supraglottik yapıların akut enflamasyonudur. Hızla hava yolu obstrüksiyonuna ilerleyebilir. Çocuklarda H. influenzae tip B (Hib aşısı sonrası nadir), erişkinlerde Streptococcus, Staphylococcus ve H. influenzae sık etkenlerdir. Termal hasar, kimyasal irritasyon ve travma da neden olabilir.
Klinik Kriterler
- Ani başlangıçlı şiddetli boğaz ağrısı (klinik bulgulara oranla orofarinks normal görünebilir!)
- Odinofaji (yutma ağrısı) — tükürük akıtma, yutamama
- Muffled (boğuk) ses — hot potato voice
- Stridor (geç ve tehlikeli bulgu — obstrüksiyon ilerliyor demek)
- Tripod pozisyonu: Öne eğilmiş, ağız açık, çene ileri (özellikle çocukta)
- Yüksek ateş + toksik görünüm
- Erişkinde: Boğaz ağrısı oranla orofarinks temiz → epiglottit düşün!
Fizik Muayene
Genel Değerlendirme
- Tripod pozisyonu (öne eğilmiş, ağız açık, çene ileri)
- Tükürük akıtma (yutamama)
- Stridor (GEÇ ve TEHLİKELİ bulgu — obstrüksiyon ilerliyor)
Orofarinks (DİKKATLE)
- Erişkinde orofarinks normal görünebilir (epiglot görünmez)
- Çocukta boğaza bakma girişimi → laringospazm tetikleyebilir, kaçın
Boyun
- Boyun hassasiyeti, şişlik
- Lateral boyun grafisi: thumb sign (kalınlaşmış epiglot) — grafi için hastayı yatırma
HAVA YOLU ACİLİ! Hastayı ajite etme, boğazına bakma. Entübasyon + krikotirotomi seti hazır olsun.
Tetkikler
Kan
- CBC, CRP, kan kültürü
- Laktat (sepsis şüphesinde)
Görüntüleme
- Lateral boyun grafisi: Thumb sign (başparmak işareti — kalınlaşmış epiglot)
- BT boyun (stabil hastada, apse/komplikasyon değerlendirmesi için)
Diğer
- Fleksibl nazofaringoskopi (YALNIZCA hava yolu güvenliği sağlanmışken — KBB veya anestezi eşliğinde)
- Direkt laringoskopi İLE BAKMAYA ÇALIŞMA — refleks laringospazm → tam obstrüksiyon!
Tedavi
Genel önlemler
- HAVA YOLUNU PROVOKE ETME — boğazına bakma, yatırma, ajite etme
- Entübasyon + krikotirotomi seti HAZIR
- Hastayı rahat pozisyonda bırak (oturur, öne eğik)
- KBB + Anestezi ANINDA haberdar et
- Ameliyathane hazırlığı (kontrollü entübasyon ortamı)
İlaçlar
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| HAVA YOLU GÜVENLİĞİ (1. ÖNCELİK) | Heliox (He/O2 70:30) veya nemli O2 | İnhalasyon | Süre: Sürekli Uyarı: Orta-ağır: Kontrollü ortamda (ameliyathane) entübasyon — uyanık fiberoptik tercih. Başarısızsa cerrahi hava yolu. |
| SEFTRİAKSON (Rocephin, Novasef) | 2 g | IV | Süre: 24 saatte bir Not: Antibiyotiklerden BİRİNİ seç Uyarı: Geniş spektrumlu, birinci basamak. Hib dahil kapsama sağlar. |
| AMPİSİLİN-SULBAKTAM (alternatif) (Duocid) | 3 g | IV | Süre: 6 saatte bir Not: Antibiyotiklerden BİRİNİ seç |
| DEKSAMETAzon (Dekort) | 0.5-1 mg/kg IV (max 10 mg) | IV | Süre: 6 saatte bir, 24-48 saat Uyarı: Hava yolu ödemini azaltır. |
| ADRENALİN (nebül) (Adrenalin) | 0.5 mL 1:1000 (0.5 mg) + 3 mL SF | Nebülizasyon | Süre: Gerektiğinde 20 dk arayla Koşul: Stridor veya ciddi dispne varsa geçici rahatlama için Uyarı: Geçici rahatlama sağlar, kesin tedavi değil. Rebound ödem olabilir. |
Çocukta Epiglottit
Çocuğu AJITE ETME — ağlatma, yatırma, damar yolu açma girişimi obstrüksiyonu tetikleyebilir. Kucağında otursun. Ameliyathaneye taşı, anestezi ekibi hazır. İnhalasyon indüksiyonu ile kontrollü entübasyon. Normal ETT boyutundan 0.5-1 numara küçük seç (subglottik ödem).
Epiglottik Apse
Epiglottit + apse formasyonu → antibiyotik tedavisine yanıtsızlık. BT ile doğrula. Cerrahi drenaj gerekebilir (KBB).
Termal/Kimyasal Epiglottit
Sıcak sıvı/buhar inhalasyonu, kostik madde yutma. Tedavi aynı prensiplerle, etiyolojiye yönelik ek tedaviler.
Yatış Endikasyonları
- TÜM epiglottit vakaları YBÜ veya yakın gözlem yatışı gerektirir
- Entübe edilen hastalar YBÜ
- 48 saatlik gözlem — hava yolu ödemi çözülene kadar
Konsültasyon
KBB + Anestezi — ANINDA
Kaynaklar
- Epiglottitis — StatPearls 2024 (StatPearls Epiglottitis 2024)