Otitis Externa / Malign Otitis Externa
Genel Bilgi
Otitis externa, dış kulak yolunun enflamasyonudur. Basit OE (yüzücü kulağı) çok yaygın ve komplikasyonsuz seyreder. Malign (nekrotizan) OE ise diyabetik/immünsüpresif hastalarda görülen, kafa tabanı osteomyelitine ilerleyebilen ciddi bir enfeksiyondur. Acil serviste ayrımı kritiktir.
Klinik Kriterler
- BASİT OE: Kulak ağrısı (tragus hassasiyeti, pinna çekilince ağrı), kaşıntı, akıntı, dış kulak yolu ödemi/eritemi
- MALİGN OE: Şiddetli derin kulak ağrısı (gece uykudan uyandıran), pürülan akıntı, dış kulak yolunda granülasyon dokusu (kemik-kıkırdak bileşkede)
- Kranyal sinir tutulumu: Fasiyal sinir (VII) en sık → periferik yüz felci
- Diğer kranyal sinirler: IX, X, XI, XII tutulumu → kötü prognoz
- Risk faktörleri: Diyabet, HIV, kemoterapi, ileri yaş
Fizik Muayene
Kulak
- Tragus hassasiyeti, pinna çekme ağrısı (OE patognomonik)
- Dış kulak yolu: ödem, eritem, akıntı, debris
- Granülasyon dokusu (kemik-kıkırdak bileşke — Malign OE!)
Kranyal Sinir
- Fasiyal sinir (VII): periferik yüz felci (Malign OE en sık)
- Diğer KS: IX, X, XI, XII tutulumu → kafa tabanı yayılımı
Genel
- DM/immünsüpresyon öyküsü sorgulaması
- Ateş (Malign OE de olabilir)
Tragus hassasiyeti ve pinna çekme ağrısı OE için patognomoniktir. Diyabetik/immünsüpresif hastada granülasyon dokusu → Malign OE düşün.
Tetkikler
Kan
- CBC, CRP, ESR (malign OE'de yüksek ESR beklenir)
- HbA1c, açlık glukozu (diyabet kontrolü)
- Kan kültürü (septik görünümde)
Görüntüleme
- BT temporal kemik (kemik erozyonu, osteomyelit?)
- MRI (yumuşak doku yayılımı, intrakranyal komplikasyon)
- Tc-99m kemik sintigrafisi veya Ga-67 sintigrafi (osteomyelit tanı ve takibi)
Diğer
- Kulak akıntısı kültür + antibiyogram
- Otoskopi (granülasyon dokusu, polip, kemik nekrozu)
Tedavi
Genel önlemler
- Basit OE: Topikal tedavi yeterli, sistemik antibiyotik genellikle gerekmez
- Malign OE şüphesi: IV antibiyotik HEMEN başla, BT iste
- Diyabet kontrolü kritik — kötü glisemik kontrol tedavi yanıtını azaltır
- Malign OE'de ESR ile tedavi yanıtı takibi (haftalık)
İlaçlar
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| BASİT OE — TOPİKAL TEDAVİ (Ciprodex) | Siprofloksasin + Deksametazon kulak damlası 4 damla | Otopikal | Süre: 12 saatte bir, 7 gün Not: Basit OE vs Malign OE'ye göre rejimi seç Uyarı: Kulak yolu çok ödemli ise önce fitil yerleştir, damlaları fitile damla. Kulağı kuru tut. |
| MALİGN OE — SİPROFLOKSASİN IV (Cipro IV) | 400 mg | IV | Süre: 12 saatte bir, 6-8 hafta Not: Basit OE vs Malign OE'ye göre rejimi seç Uyarı: Antipseudomonal tedavi zorunlu. Kültür sonucuna göre ayarla. |
| BASİT OE — ANALJEZİ (Brufen, Parol) | İbuprofen 400 mg + Parasetamol 500 mg | PO | Süre: 6-8 saatte bir Uyarı: Ağrı şiddetli olabilir. Gerekirse Tramadol ekle. |
| MALİGN OE — SİPROFLOKSASİN PO (geçiş) (Cipro 750 mg) | 750 mg | PO | Süre: 12 saatte bir, toplam 6-8 hafta Koşul: Malign OE — IV tedaviye yanıt sonrası oral geçiş Uyarı: ESR ile takip — normalleşene kadar tedavi. |
Malign OE Komplikasyonları
Kafa tabanı osteomyeliti → meningit, epidural apse, lateral sinüs trombozu. Kranyal sinir felçleri (VII en sık, IX-XII kötü prognoz). Kontralateral yayılım. Mortalite: Kranyal sinir tutulumu varsa %20-30.
Mantar Otiti (Otomikoz)
Aspergillus veya Candida. Kaşıntı ön planda, siyah/beyaz hifler görülür. Tedavi: Kulak temizliği + Klotrimazol %1 solüsyon veya Asit-asetik damla. Antibiyotikli kulak damlasına yanıtsız OE'de düşün.
Kulak Yolu Yabancı Cismi
Çocuklarda sık. Canlı böcek: Önce lidokain veya zeytinyağı ile öldür, sonra çıkar. Düğme pil: ACİL çıkar (alkalin yanık). Irrigasyon: Organik cisimde YAPMA (şişer). Kanca veya alligator forseps ile çıkar. Koopere olmayan çocuk → sedasyon altında KBB.
Yatış Endikasyonları
- Malign OE — tüm vakalar yatış (IV antibiyotik, görüntüleme, KBB takibi)
- Kranyal sinir tutulumu
- İntrakranyal komplikasyon şüphesi
- Basit OE — genellikle yatış gerekmez
Taburculuk Kriterleri
- Basit OE: Topikal tedavi reçetesi ile taburcu, KBB kontrolü 1 hafta
- Malign OE: IV→PO geçiş sonrası, ESR düşüşte, klinik düzelme
Konsültasyon
KBB — malign OE, komplikasyon, tedaviye yanıtsızlık
Kaynaklar
- Clinical Practice Guideline: Acute Otitis Externa — AAO-HNS 2014 (AAO-HNS OE 2014)