Kafa Travması
Kritik uyarı: "Talk and deteriorate" → Başta iyi, hızla kötüleşme → Epidural hematom. GKS ≤8 → Entübasyon. Unilateral midriyazis + bilinç kötüleşmesi → Herniasyon → Mannitol + Nöroşirurji.
Genel Bilgi
GKS: Hafif (14-15), Orta (9-13), Ağır (≤8). Canadian CT Head Rule ile BT kararı ver. Antikoagülan kullanımında düşük eşikle BT.
Klinik Kriterler
- Canadian CT Head Rule: GKS <15 (2 saat sonra), açık kırık, baz kırığı (Battle, rakun gözü), ≥2 kusma, ≥65 yaş, tehlikeli mekanizma
- Kafa travması + antikoagülan → Mutlaka BT
Fizik Muayene
Nörolojik
- GKS (göz + motor + verbal — ayrı ayrı kaydet)
- Pupil boyut ve reaktivitesi (anizokori → herniasyon)
- Fokal motor defisit, lateralizasyon
Kafa / Yüz
- Skalp laserasyonu, hematom, çökme
- Baziler kırık: Battle sign (mastoid ekimoz), rakun gözü (periorbital ekimoz), rinore/otore (BOS)
Servikal
- Servikal spine hassasiyeti (eşlik eden servikal yaralanma?)
- NEXUS / Canadian C-Spine kuralları ile değerlendir
GKS ≤8 → entübasyon. Unilateral midriyazis + bilinç kötüleşmesi → herniasyon → Mannitol + acil nöroşirurji.
Tetkikler
Görüntüleme
- Beyin BT (kontrastsız) — Akut hemoraji, fraktür
- BT anjiyografi (vasküleer yaralanma şüphesi)
Skorlamalar
| Skor | Açıklama | Kesim değeri |
|---|---|---|
| GKS (Glasgow Koma Skalası) | Bilinç düzeyi değerlendirmesi (3-15). https://www.mdcalc.com | 14-15: Hafif. 9-13: Orta. ≤8: Ağır → entübasyon |
| Canadian CT Head Rule | Minör kafa travmasında BT endikasyonu. https://www.mdcalc.com | Herhangi bir yüksek riskli kriter → BT zorunlu |
Tedavi
Genel önlemler
- SpO₂ ≥94%, PaCO₂ 35-40 mmHg (normokapni)
- SBP ≥100 mmHg (serebral perfüzyon koru)
- Baş 30° elevasyon
- Hipoglisemi ekarte et
İlaçlar
| İlaç | Doz | Yol | Not |
|---|---|---|---|
| MANİTOL %20 (Osmotol) | 1 g/kg IV bolus (15-20 dk) | IV | Endikasyon: Herniasyon bulguları — Unilateral midriazis, Cushing triadı Not: Herniasyon bulgusu varsa BİRİNİ seç |
| %3 HİPERTONİK SF | 250 mL IV 10-20 dk | IV | Endikasyon: Mannitol yoksa veya hipotansiyonda Not: Herniasyon bulgusu varsa BİRİNİ seç |
| LEVETİRASetam (Keppra) | 1000 mg IV | IV | Endikasyon: Nöbet profilaksisi — İlk 7 gün |
Hiperventilasyon
PaCO₂ 30-35 mmHg — Yalnızca herniasyon anında geçici köprü. Rutin kullanılmaz.
Yatış Endikasyonları
- GKS ≤13, BT patolojik
- Antikoagülan kullanımı, nöbet
- Gözlemci yok veya güvenilir değil
Taburculuk Kriterleri
- GKS 15 + BT normal (veya BT kriteri yok)
- Gözlemci var → Kötüleşme talimatı verildi
Konsültasyon
Nöroşirurji (tüm patolojik BT, GKS ≤13, herniasyon)
Kaynaklar
- ATLS 10th Edition (ATLS 10th Ed)
- NICE NG232: Head Injury Assessment and Early Management 2023 (NICE Head Injury 2023)