Akut Psikiyatrik Ajitasyon / Saldırganlık

Kritik uyarı: Önce organik neden ekarte et (hipoglisemi, hipoksi, toksik madde, kafa travması). Fiziksel tespit yapıldıysa kolların dolaşımını (nabızları) sık kontrol et.

Genel Bilgi

Kendine, çevreye veya personele zarar verme eğilimi. Sözel ikna işe yaramamış. Organik neden her zaman önce ekarte edilmeli.

Klinik Kriterler

Organik neden ekarte et: hipoglisemi, hipoksi, kafa travması, entoksikasyon, enfeksiyon (menenjit, ensefalit)
İlaç/madde kullanım öyküsü (amfetamin, kokain, sentetik kannabinoid, alkol yoksunluğu)
Psikiyatrik öykü: bilinen tanı, ilaçlar, önceki ajitasyon epizodları
Şiddet riski değerlendirmesi: silah/alet, tehdit, önceki şiddet öyküsü

Fizik Muayene

Genel / Nörolojik

Vital bulgular (ateş → enfeksiyon/NMS, taşikardi → entoksikasyon)
GKŞ (hipoglisemi ekarte)
Pupil muayenesi (miyozis → opioid, midriyazis → sempatik/antikolinerjik)
Fokal nörolojik defisit (kafa travması, inme)

Güvenlik

Fiziksel tespit uygulandıysa: ekstremite dolaşımı, solunum, bilinç sık kontrol
Silah/alet taraması (güvenlik ekibi ile)

Organik neden her zaman önce ekarte edilmeli. GKŞ + SpO₂ + vital bulgular al. Fiziksel tespit yapıldıysa dolaşım takibi.

Tetkikler

Kan

Kapiller GKŞ
Kan gazı, elektrolit
Toksik madde tarama

Tedavi

İlaçlar

İlaç	Doz	Yol	Not
HALOPERİDOL (Norodol 5 mg amp)	5 mg IM	IM	Endikasyon: Kimyasal tespit — İlk tercih Not: Ajitasyon şiddetine göre BİRİNİ seç
MİDAZOLAM (Dormicum)	5 mg IM	IM	Endikasyon: Daha hafif ajitasyon — Alternatif Not: Ajitasyon şiddetine göre BİRİNİ seç
BİPERİDEN (Akineton 5 mg amp)	5 mg IM (Haloperidol ile aynı anda, farklı bölge)	IM	Endikasyon: Haloperidol'ün akut distonisini/ekstrapiramidal yan etkisini önler

Yatış Endikasyonları

Kimyasal tespit gerekenler → Psikiyatri yatışı
İntihar girişimi → Psikiyatri

Konsültasyon

Psikiyatri (tüm olgular), YBÜ (ağır sedasyona ihtiyaç)

Kaynaklar

AAEP Guidelines: Management of the Acutely Agitated Patient in the ED — 2021 (AAEP Agitation 2021)

Uygulamada aç